Prava i obaveze korisnika i operatora

Korisnik poštanskih usluga je primalac ili pošiljalac poštanske pošiljke.

Poštanski operator je dužan da kvalitetno i na propisan način obavlja poštanske usluge, a minimalne standarde kvaliteta utvrđuje Agencija. Prava korisnika poštanskih usluga definisana su Zakonom o poštanskim uslugama i drugim domaćim i međunarodnim aktima koji regulišu uslove za obavljanje poštanskih usluga.

Ako pošiljalac ili ovlašćeno lice smatra da poštanska pošiljka nije uručena primaocu ili da mu je uručena sa zakašnjenjem, može poštanskom operatoru da podnese reklamaciju u roku od šest meseci od dana predaje pošiljke.

Poštanski operator po pravilu uručuje poštanske pošiljke lično primaocu ili ovlašćenom licu. Registrovane pošiljke mogu se uručiti i odraslom članu domaćinstva, licu zaposlenom u domaćinstvu, odnosno u poslovnoj prostoriji primaoca. Ostale pošiljke mogu se uručiti i ubacivanjem u kućne sandučiće. Sudska pismena i pismena u upravnom i prekršajnom postupku uručuju se u skladu sa zakonom.

Poštanski operator je dužan da poštanske pošiljke iz domena univerzalne poštanske usluge prenese i uruči primaocima u rokovima ne dužim od:

  • dva radna dana na užem dostavnom području jedinice poštanske mreže
  • tri radna dana na širem dostavnom području jedinice poštanske mreže
  • pet radnih dana na najširem dostavnom području jedinice poštanske mreže

Rokovi se računaju počev od narednog radnog dana od dana prijema poštanske pošiljke. Rokove prenosa i uručenja poštanskih pošiljaka van domena univerzalne poštanske usluge određuje poštanski operator posebnim uslovima za obavljanje poštanskih usluga.

U slučaju neuspele dostave registrovane pošiljke, primalac se obaveštava o prispeću pošiljke. Ako je primaocu ostavljen izveštaj o prispeću pošiljke pre isteka roka za prenos i uručenje pošiljke, smatra se da je poštanski operator ispunio svoju obavezu prenosa i uručenja pošiljke u propisanom roku.

Poštanska pošiljka koja se uručuje u jedinici poštanske mreže može se podići u rokovima, utvrđenim posebnim uslovima za obavljanje poštanskih usluga, ne kraćim od:

  • pet radnih dana - ako pošiljka glasi na primaoca koji se nalazi na užem dostavnom području
  • deset dana - ako pošiljka glasi na primaoca koji se nalazi na širem i najširem dostavnom području
  • 30 dana - ako je pošiljka upućena na "post restant"

Paket iz inostranstva može se podići:

  • u roku od 15 dana - ako paket glasi na primaoca koji se nalazi na užem ili širem dostavnom području
  • u roku od 30 dana - ako paket glasi na primaoca koji se nalazi na najširem dostavnom području

Ako pošiljka sadrži žive životinje, čiji je prenos dozvoljen, mora se podići u roku od 24 časa, bez obzira na to da li pošiljka glasi na primaoca koji se nalazi na užem, širem ili najširem dostavnom području.

Rokovi uručenja računaju se počev od narednog dana od dana dostavljanja izveštaja o prispeću pošiljke, odnosno od dana prispeća "post restant" pošiljke ili prispeća pošiljke za pregradak u nadležnu jedinicu poštanske mreže.

Pošiljalac ima pravo da raspolaže poslatom poštanskom pošiljkom do uručenja te pošiljke primaocu. Primalac može da odbije prijem poštanske pošiljke prispele na njegovu adresu.

Ako pošiljalac nije drugačije odredio, poštanska pošiljka se vraća u sledećim slučajevima:

  • primalac je odbio da primi pošiljku;
  • primalac je nepoznat na naznačenoj adresi;
  • adresa primaoca je nepotpuna;
  • primalac nije podigao pošiljku u propisanom roku;
  • primalac je preminuo.

Poštanska pošiljka za koju se utvrdi da ne može da se uruči ni primaocu, ni pošiljaocu, u rokovima predviđenim posebnim uslovima za obavljanje poštanskih usluga, smatra se neisporučivom pošiljkom. Poštanski operator je obavezan da komisijski pregleda neisporučive poštanske pošiljke iz domena univerzalne poštanske usluge, što podrazumeva i otvaranje radi utvrđivanja adrese primaoca ili pošiljaoca.

Ako se posle komisijskog pregleda poštanska pošiljka ne može uručiti primaocu ili vratiti pošiljaocu, poštanski operator:

  • pismonosnu pošiljku koja sadrži samo korespodenciju komisijski odmah uništava
  • poštansku pošiljku koja sadrži robu i druge predmete čuva jednu godinu, računajući od dana komisijskog pregleda
  • uputnicu čuva tri godine, računajući od dana kada je ustanovljeno da je neisplativa
  • isprave i druga dokumenta, pronađena u poštanskoj pošiljci, dostavlja u roku od 30 dana od dana komisijskog pregleda, organu koji je isprave i druga dokumenta izdao ili nadležnom organu opštine na čijoj je teritoriji predmetna pošiljka primljena

Za pisma i dopisnice za koje poštarina nije plaćena ili je nedovoljno plaćena, istu plaća primalac, odnosno pošiljalac prilikom vraćanja takve pošiljke, ako poštanski operator nije drugačije propisao posebnim uslovima za obavljanje poštanskih usluga. Ako pošiljalac prilikom vraćanja poštanske pošiljke odbije da plati poštarinu, pošiljka se smatra neisporučivom. Sve registrovane pošiljke podležu plaćanju ležarine, odnosno povratne poštarine, ako za njihovo neuručenje nije odgovoran poštanski operator.

Poštanski operator je dužan da kvalitetno i na propisan način obavlja poštanske usluge. U slučaju gubitka ili oštećenja sadržine registrovane pošiljke ili umanjenja njene sadržine ili prekoračenja roka za prenos i uručenje registrovane pošiljke, poštanski operator odgovara u granicama utvrđenim zakonom i posebnim uslovima za obavljanje poštanskih usluga. Poštanski operator oslobađa se odgovornosti ako dokaže da je do gubitka registrovane pošiljke ili oštećenja sadržine registrovane pošiljke ili umanjenja njene sadržine ili do prekoračenja roka za prenos i uručenje registrovane pošiljke, došlo usled uzroka koji se nisu mogli predvideti ni izbeći ili otkloniti, zbog prirode sadržine registrovane pošiljke ili krivicom pošiljaoca.

U slučaju gubitka ili potpunog ili delimičnog oštećenja sadržine registrovane pošiljke, ili prekoračenja roka za prenos i uručenje registrovane pošiljke u unutrašnjem saobraćaju, poštanski operator dužan je da pošiljaocu ili ovlašćenom licu naknadi štetu, i to:

  • gubitak ili potpuno oštećenje registrovane pošiljke - desetostruki iznos plaćene poštarine za prenos te pošiljke
  • gubitak ili potpuno oštećenje vrednosne pošiljke - iznos označen na pošiljci uvećan za naplaćenu poštarinu po vrednosti i desetostruki iznos plaćene poštarine za prenos te pošiljke
  • gubitak ili pogrešnu isplatu uputnice - iznos u visini uputničkog iznosa uvećan za naplaćenu poštarinu po vrednosti i desetostruki iznos plaćene poštarine za prenos te pošiljke
  • prekoračenje roka za prenos i uručenje registrovane pošiljke - petostruki iznos plaćene poštarine za prenos te pošiljke
  • oštećenje ili umanjenje sadržaja registrovane pošiljke - iznos u visini utvrđenog ili procenjenog dela oštećenja ili umanjenja sadržaja pošiljke, ali ne veći od iznosa koji bi se isplatio u slučaju gubitka ili potpunog oštećenja pošiljke.

U navedenim stavkama poštarina za prenos pošiljke podrazumeva ukupnu naplaćenu poštarinu.